Interview Marcel Feil, curator Unbound 2021

Inca & Niklas Courtesy Dorothee Nilsson Gallery.

Unseen is de beurs om de nieuwste ontwikkelingen binnen de hedendaagse fotografie te ontdekken. Aan die hoge inzet wordt deze editie de sectie Unbound toegevoegd. Een wereldwijd unieke sectie met een focus op baanbrekende, multidisciplinaire fotografische projecten, vaak met monumentale afmetingen. Dat laatste is geen probleem, want met 700 m2 biedt het Transformatorhuis meer dan genoeg ruimte aan 13 kunstenaars om het conventionele platte vlak te ontstijgen.

Ieder jaar wordt Unbound samengesteld door een gastcurator rond een bepaald thema. De curator voor Unbound 2021 is Marcel Feil, voormalig Artistiek Directeur van Foam fotografiemuseum.

Unbound is de nieuwe, non-profit sectie op Unseen. Wat voegt Unbound toe?
Fotografie is een buitengewoon rijk medium dat zich tegenwoordig op heel veel verschillende manieren kan manifesteren. De digitalisering speelt daarbij een grote rol. Een afbeelding kan nu ook afgedrukt worden op textiel, op metaal, op folies of allerlei ander kunststoffen. Of het beeld wordt juist getoond op een van de vele elektronische dragers die er bestaan, op laptops, mobiele telefoons of op grote schermen. Zo ontstaat de mogelijkheid dat fotografie ontsnapt aan de beperkingen van het platte vlak van een traditionele afdruk.

Unseen is een fotografiebeurs die focust op de nieuwste ontwikkelingen binnen de hedendaagse fotografie. Daar moet ook aandacht zijn voor de ontwikkelingen die ik zojuist schetste. De bestaande opzet van een beurs is daarvoor niet altijd geschikt. Daar ruimte is per definitie beperkt en stands bestaan natuurlijk hoofdzakelijk uit muren waaraan werk wordt getoond. Met Unbound wordt rechtgedaan aan fotografie die zich buiten het platte vlak manifesteert. Fotografie die ruimtelijk is en veelal een multimediaal en interdisciplinair karakter heeft.

Is een sectie als Unbound uniek in de wereld van de fotografiebeurzen?
Ja, zo’n non-profit sectie die zich duidelijk richt op een andere presentatievorm van hedendaagse fotografie is echt nieuw binnen het aanbod van internationale fotografiebeurzen. Zeker ook omdat er bij Unbound inhoudelijk sprake is van een overkoepelend thema en een gastcurator. Bij andere kunstbeurzen bestaan vaak secties die zich richten op een specifiek onderwerp, zoals presentaties van jonge galeries, oversized- of videowerken of een keuze van externe deskundigen. Dat maakt een toevoeging als Unbound echt uniek.

Hoe ziet die toevoeging er in de praktijk uit?
Door elk jaar een gastcurator uit te nodigen om een tentoonstelling te maken in het Transformatorhuis op het terrein van de Westergasfabriek. Anders dan op de beurs is er dus sprake van een weloverwogen en zorgvuldig gecureerde tentoonstelling met een duidelijk thema. Dit zorgt voor inhoudelijke samenhang en versterkt het narratief van de presentaties.

het Transformatorhuis.

Je noemde net dat Unbound een duidelijk thema heeft. Wat is het thema dit jaar?  
Het is voor bijna iedereen zonneklaar dat wij als mensheid een nieuwe relatie moeten aangaan met de natuur. Vooral vanuit het besef dat de natuur niet iets is wat buiten ons ligt, maar dat wij daar zelf onlosmakelijk deel van uit maken en mee zijn verbonden. De zoektocht naar een andere en meer verantwoorde relatie met de planeet is urgent en is zowel economisch, ecologisch, sociaal, psychologisch en spiritueel van aard. Veel kunstenaars richten zich op deze fundamentele verschuiving die uiteindelijk de relatie met de natuur weer moet helen. Letterlijk: wat kapot is, wat is gebarsten moet weer heel gemaakt worden. Vandaar ook de titel ‘Filling the Cracks’. Tegelijkertijd verwijst de titel naar het belang van de huid en van het oppervlak bij veel getoonde werken.

Kan je iets meer vertellen over het experimentele karakter van het werk dat op Unbound wordt getoond? 
Zeker. Bij sommige werken is fotografie gebruikt om te dienen als huid van een echte fysieke sculptuur. Zo’n sculptuur kan van metaal zijn, van hout of een kunststof waarop de fotografische afdruk wordt bevestigd. Interessant wordt het als er niet langer sprake is van twee aan elkaar gemonteerde lagen, maar van een echte synthese: werk waarbij het fotografisch beeld echt versmelt met een bepaald materiaal. Dan kan overtuigender dan ooit een spel gespeeld kan worden met de waarneming en met het besef van werkelijkheid en illusie. Als dan zowel het fotografisch beeld als het sculpturale object gekenmerkt worden door vergaande digitale manipulaties, ontstaat er echt een nieuwe, fascinerende werkelijkheid in plaats van een representatie van iets bestaands.

Letha Wilson, Wepping Rock Rolled Steel, Courtesy of the artist and GRIMM Amsterdam, New YORK.

Hoe kwam je tot een selectie?  
De voorstellen moesten allereerst voldoen aan de uitgangspunten van Unbound: fotografie die zich op een andere manier manifesteert dan via het traditionele platte vlak van een tweedimensionale afdruk. Daarnaast moest een voorstel inhoudelijk passen binnen het thema van deze eerste editie van Unbound. Om zoveel mogelijk diversiteit in het aanbod te krijgen is bewust gekozen voor een thema dat breed te interpreteren is en op veel verschillende manieren kan worden benaderd. En vervolgens was het de kwaliteit en de uitvoerbaarheid van de projecten. Ten slotte is gekeken of met alle gekozen projecten ook nog een spannende en gevarieerde tentoonstelling was te maken die boeiend is voor een groot publiek en tegelijkertijd recht doet aan het hedendaagse gebruik van fotografie.

Uiteindelijk zijn er 16 deelnemers, wat verbindt hen?  
Naast het thema is dat vooral een open blik naar wat fotografie is of kan zijn. En het lef en de overtuiging om vandaaruit inhoudelijk sterk werk te maken dat formeel vernieuwend is en relevant is voor de tijd waarin wij leven. En waarschijnlijk ook nog wel voor de tijd die in het verschiet ligt.

Arya Tabandehpoor, Courtesy of Mohsen Gallery.

Je was lange tijd werkzaam als artistiek directeur van Foam, kan je kort schetsen wat de verschillen en overeenkomsten zijn tussen het cureren van een museumtentoonstelling en Unbound? 
Dat verschil was niet zo groot. Ik heb Unbound benaderd alsof het een museumtentoonstelling betreft. Uiteindelijk gaat het erom een zo sterk mogelijke tentoonstelling te maken. Een tentoonstelling die verrassend en inhoudelijk en formeel heel divers is, meerdere lagen kent en op verschillende manier gezien en beleefd kan worden, die interessant is voor zowel de ingewijde professional als een reguliere bezoeker en waaraan ook esthetisch veel genoegen beleefd kan worden.

Het grootste verschil is dat er voor de tentoonstelling een selectie gemaakt moest worden uit projectvoorstellen. Dat heeft invloed op de manier van werken. Zo was er voor de productie voortdurend contact met zowel de betreffende galerie als de vertegenwoordigde kunstenaar. Zelf heb ik ook verschillende kunstenaars benaderd en werk van hen in de tentoonstelling opgenomen. Het geheel is dus een mooie balans geworden van uiteenlopende makers.

Is er een presentatie waar je in het bijzonder naar uitkijkt? 
Tsja, dat is kiezen uit kinderen die mij allen even lief zijn geworden. Moeilijk dus. Het meest kijk ik uit naar het geheel, naar de wijze waarop bepaalde werken een relatie met elkaar aan zullen gaan, naar onverwachte perspectieven en zichtlijnen en naar het gevoel dat ontstaat als er door de tentoonstelling wordt bewogen en deze echt wordt ervaren. Uiteindelijk is dat nooit echt van tevoren voor te stellen. Idee en werkelijkheid zijn toch echt verschillende dingen. Gelukkig maar.

Lara Almarcegui Courtesy Ellen de Bruijne Projects.

Deelnemende kunstenaars Unbound:

Join our mailing list - Stay informed

Blijf op de hoogte van het laatste nieuws